Mr. Nobody ile herkeste olan kararsızlık

Psikoloji’yle ilgili ve Pavlov’un ödülle koşullandırma araştırmalarıyla doğrudan alakalı bir bilgi vermesi. Seçenekler ve seçmenin ana konu olduğu bu film, filmin ilk sahnesinde bize Pigeon Superstition(Güvercinin Batıl İnancı)’nı anlatıyor: Bir kutunun içindeki güvercin, kendisinin doğal hareketi olan kutunun içindeki tuşu gagalamaya başlar. Ancak araştırmacılar bir kronometreyle her 20 saniyede bir ona otomatik olarak yem (ödül) vermeye başlayınca, güvercin meraklanır: ”Bunu haketmek için ben ne yaptım?” Böylece, her 20 saniyeye yaklaşırken güvercin ona ödülü veren hareketi daha sık tekrarlamaya başlar. Örneğin bir önceki 2o saniyede kanatlarını mı çırpıyordu, gelecek 20 saniyeye yaklaşırken kanatılarını daha sık çırpar; tuşu mu gagalıyordu, tuşu daha sık gagalar; yana gidip geliyor muydu, yana daha sık gidip gelir. Öyle ki, Psychology of Learning (Öğrenme Psikolojisi) dersinde bu örneği daha ilk derste anlatan hocamız şöyle bir yorum yapmıştı: ”Bu koşullandırmaların sadece kuşları ve diğer hayvanları değil, insanları da nasıl etkilediğini farkettiğinizde, meraklanıyorsunuz, bir insanla kuşu seçimlerinde ayıran nedir?” Hatta daha sonra çok tartışmalı bir iddia öne sürerek ortalığı kızıştırmıştı:”İnsanlarda özgür irade yoktur. Seçimlerimizin hepsi, daha önceki koşullandırmalarımızın bir denklemidir.” Bu tartışmanın derinliklerine girmeden, ben Mr. Nobody’e döneceğim.

Mr. Nobody özgür irade var mı yok mu konusuna çok girmiyor. Ana konusu daha çok, seçimlerimizin hayatlarımızı ne kadar etkilediği ve bu süregelen seçimlerde bizim varoluşumuzunJared Leto'nun başrolü oynadığı Mr. Nobody gerçekliği. Seçmek, ötekini seçmek, veya hiç seçim yapmayıp hayatı akışına bırakmanın sonucunda bizim başımıza gelenleri ve evrenin bu karmaşık denkleminde yaşarken aslında gerçekten varolup varolmadığımızı quantum fiziği, sicim teorisi (string theory), ve kainatın kuralı olan entropiyle (dağınım) ciddi yoğurarak anlatan, dolu dolu ve izledikten sonra insana kendi seçimlerini sorgulatan bir film. Başrolde Jared Leto, Sarah Polley ve Diane Kruger var. Jared Leto ve Diane Kruger karakterlerinin arasındaki aşk, filmin ana plotu gibi. Ancak bunu demem sakın bu filmin temasının sadece romantik olduğunu aklınıza getirmesin. Filmin kurgusu öylesine hareketli ve hızlı geçişli ki, bazı noktalarda fizik kuramlarının anlatıldığı bir belgesel tadını bile taşıyor. Tavsiyem, ben daha fazla detay vermeden, sizin filmi izlemeniz. Çünkü fikrimce anlatılmaz ama yaşanır bir film. Filmden aklımda kalan en çarpıcı söz, 118 yaşındaki Mr. Nobody’le gizlice röportaj yapmak isteyen genç gazetecinin, Mr. Nobody’den kesin sonuçlu hikayeler alamadığında pes etmesi üzerine, Mr. Nobody’nin tepkisi: ”Varolduğundan bile nasıl bu kadar emin olabiliyorsun ki?”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s